ITEM METADATA RECORD
Title: Impact of Outdoor Recreation on Ecosystems, towards an Integrated Approach
Other Titles: De impact van natuurgerichte recreatie op ecosystemen, naar een geïntegreerde beheerstrategie
Authors: Roovers, Pieter; M9507717
Issue Date: 30-May-2005
Series Title: Ph.D., Catholic University of Leuven, Fac. Bioscience engineering, n° 650 pages:188
Abstract: In deze studie worden enkele essentiële aspecten van recreatiemanagement behandeld. Hierbij beklemtonen we de nood aan wetenschappelijke onderst euning van duurzaam beheer die de multifunctionaliteit en het recreatief medegebruik van de buitengebieden mogelijk maakt. In eerste instantie wordt er nader ingegaan op de observatie van recreat iepatronen. Het is belangrijk kennis te verwerven over de uitgangssituat ie, meerbepaald omtrent waar, wanneer en door wie er aan recreatie wordt gedaan. Om een draagvlak te verwezenlijken is het bovendien van belang te weten in welke mate recreanten tevreden zijn over de bestaande situat ie en wat de verwachtingen en wensen zijn om een grotere tevredenheid mo gelijk te maken. Hiertoe werd een gevalsstudie uitgevoerd in het suburba an boscomplex Heverleebos-Meerdaalwoud, gelegen ten zuiden van Leuven. N aast de monitoring van recreatie in het gebied door tellingen, werd er d oor middel van grootschalige enquëteringen kennis verworven over socio-d emografische gegevens van de recreanten, hun activiteiten en tevredenhei d omtrent verschillende beheersaspecten (aangaande infrastructuur en omg eving). De analyse behandelt voornamelijk de invloed van de bereikbaarhe id van het gebied op de locaties en tijdstippen dat de recreatie zich co ncentreert. Het is duidelijk dat een meerderheid van de recreanten zich, ondanks de beperkte afstand tot Leuven, met de auto naar het boscomplex verplaatst en dat deze afstand bovendien een barrière tot frequenter ge bruik impliceert. Zo is er een grotere concentratie van kortstondige bez oeken in Heverleebos vanuit Leuven, terwijl enkel recreanten die langer wensen te blijven, de verdere verplaatsing zien opwegen tegen een meer u itgestrekt recreatiegebied. De bezoekfrequentie in het boscomplex is sow ieso groter vanuit de omliggende gemeente (Oud-Heverlee). In tweede instantie worden de recreatie-effecten bestudeerd. Er wo rdt meerbepaald ingegaan op de effecten van menselijke betreding, specif iek omdat dit de meest verspreide en alom tegenwoordige impact is die zi ch in elk recreatiegebied voordoet. In een experiment werd nagegaan wat de directe (mechanische vernietiging van planten) en indirecte (bodemcom pactie) gevolgen zijn van menselijke betreding in verschillende bos- en heidelocaties en wat de herstelcapaciteiten zijn omtrent deze aspecten. Op die wijze werd aangetoond dat bepaalde locaties meer of minder vatbaa r zijn voor betredingseffecten, terwijl ze ook met variërende snelheden recupereren nadat de betreding beëindigd werd. Zowel de toename in bodem compactie als de vernietiging van planten kent een curvilineair verloop in functie van de betredingsintensiteit. De snelheid waarmee verandering en optreden neemt namelijk af wanneer de intensiteit aan betreding blijf t toenemen. Dit duidt erop dat recreatie best geconcentreerd wordt, terw ijl vermeden wordt dat groepen recreanten de padeninfrastructuur verlate n. Steunend op deze observatie werd een gedragsstudie uitgevoerd om te b epalen wat de stimulans van vegetatiekenmerken kan zijn voor recreanten om op het pad te blijven. In deze studie werden volumetrische en soortse igenschappen van vegetatie gekoppeld aan enquëteringen van recreanten, o m te bepalen in welke mate zij geneigd zijn doorheen een bepaalde vegeta tie van het pad af te wijken. Hieruit kon een kritische hoogte van de ve getatie afgeleid worden, nodig om recreanten te weerhouden het pad te ve rlaten. Bovendien heeft ook de aanwezigheid van irriterende soorten zoal s braam en brandnetel een effect op het gedrag van de recreant. Dit onde rzoek toont aan dat het gebruik van natuurlijke barrières (beplantingen, aangepast maaibeheer) efficiënt kan zijn, terwijl het ook ecologische e n esthetische voordelen kan opleveren. Als vervolg op de experimentele studie van recreatie-effecten, werd er e en beschrijvende studie uitgevoerd om te bepalen hoe de verschillen in a biotische (bodemcompactie, zuurtegraad, hoeveelheid naakte grond en slui ting van het kronendak) en biotische (soortendiversiteit, vegetatiehoogt e, plantensamenstelling en –bedekking) factoren zich uiten in transecten op bestaande paden. Deze studie werd uitgevoerd in bos-, heide- en gras landlocaties. Het werd duidelijk dat de impact van betreding de geobserv eerde gradiënten niet steeds rechtstreeks verklaart, maar de hieruit voo rtvloeiende abiotische veranderingen vaak van invloed zijn. De intermedi aire verstoring aan de rand van paden leidt bovendien vaak tot een plaat selijke toename in biodiversiteit. In laatste instantie werd er onderzocht hoe het afsluiten van bospaden k an bijdragen tot het doelmatig concentreren van recreatie in een gebied. Hierbij werd voornamelijk ingegaan op hoe snel de vegetatie zich op een afgesloten pad ontwikkelt en in welke mate dit herstel beïnvloed kan wo rden door actieve beheersmaatregelen. In een beschrijvende studie werd d uidelijk dat herstel van de vegetatie, noodzakelijk als barrière voor ve rder gebruik door recreanten, reeds in een periode van zes jaar sterk ge vorderd is. Het experimentele luik van het onderzoek toonde aan dat dit herstel sterk afhankelijk is van de efficiënte afsluiting van het pad ti jdens deze periode. Bovendien biedt het aanwenden van de zaadbank weinig potentieel door de grote hoeveelheden competitieve soorten die hierin a anwezig zijn. Het inzaaien met autochtone soorten zoals ruw beemdgras, g eel nagelkruid en dagkoekoeksbloem levert in een eerste faze wel goede r esultaten op om het herstelproces te bevorderen.De verschillende deelond erzoeken wijzen op een aantal facetten van wetenschappelijk onderzoek en beheer die relevant zijn om duurzaam recreatiemanagement te ondersteune n. Rekening houdend met een toenemende interesse voor natuurgerichte rec reatie is het behoudens de noodzakelijke uitbreiding van recreatieve geb ieden en infrastructuur, ook belangrijk de ecologische kwaliteit van dez e gebieden te garanderen.
Publication status: published
KU Leuven publication type: TH
Appears in Collections:Division Forest, Nature and Landscape Research

Files in This Item:
File Description Status SizeFormat
PhD.pdf Published 2856KbAdobe PDFView/Open

 


All items in Lirias are protected by copyright, with all rights reserved.