ITEM METADATA RECORD
Title: De impact van btw op ondernemingsgroepen: btw-eenheid naar Belgisch, buitenlands en supranationaal recht.
Authors: Vyncke, Kenneth
Issue Date: 21-Jan-2009
Table of Contents: Proloog Onderzoeksplan en –uitwerking 1
0.1 Inleiding 1
0.2 Omschrijving van het onderwerp 1
0.3 Onderzoekshypothese en -vragen 3
0.4 Onderzoeksmethode 4
0.5 Indicatie van de inhoud 5
Deel I Btw-eenheid op supranationaal niveau 7
Hoofdstuk 1 De genese van het btw-stelsel en van btw-eenheid 8
1.1 Inleiding 8
1.2 Frankrijk als bakermat van het btw-stelsel 8
1.2.1 Van omzetbelasting naar specifieke eenmalige productiebelastingen 8
1.2.1.1 Impôt sur le chiffre d’affaires (1920-1936) 9
1.2.1.2 Taxes uniques spéciales à la production (1925-1967) 10
1.2.2 Van opschortend regime naar gefractioneerde betalingen 11
1.2.2.1 Taxe unique globale à la production (1937-1954) 11
1.2.2.2 Taxe sur les prestations de service (1937-1967) 12
1.2.2.3 Taxe sur les transactions (1939-1955) 13
1.2.2.4 Taxe locale (1941-1967) 13
1.2.2.5 Les paiements fractionnés (1948) 13
1.2.3 Van specifieke naar algemene belasting over de toegevoegde waarde 14
1.2.3.1 Taxe sur la valeur ajoutée spécifique (1954-1967) 14
1.2.3.2 Taxe sur la valeur ajoutée générale (1968) 16
1.3 Het btw-stelsel op een communautaire leest geschoeid 16
1.3.1 Het ontwerp 16
1.3.1.1 Het EEG-Verdrag 17
1.3.1.2 Het ABC-rapport en het FFC-rapport 18
A. De subgroepen A, B en C 18
B. Het Fiscaal en Financieel Comité 19
1.3.1.3 Een voorstel voor een richtlijn van de Europese Commissie 20
1.3.1.4 Het advies van het Europees Parlement 20
1.3.1.5 Een gewijzigd voorstel voor een richtlijn van de Europese Commissie 21
1.3.2 De opbouw 21
1.3.2.1 De Eerste Richtlijn 21
1.3.2.2 De Tweede Richtlijn 22
1.3.2.3 De omzetting van de Eerste en de Tweede Richtlijn in het nationaal recht 24
1.3.2.4 De Zesde Richtlijn 25
1.3.3 De uitwerking 25
1.3.3.1 De andere genummerde richtlijnen 25
1.3.3.2 De afschaffing van de fiscale binnengrenzen in 1993 28
1.3.3.3 De btw-richtlijn 29
1.4 Btw-eenheid vanuit historisch perspectief 31
1.4.1 Een communautair voorstel voor een richtlijn in 1965 31
1.4.1.1 Het voorstel voor een Tweede Richtlijn van de Europese Commissie 31
A. De verwijzing door de Raad 32
B. Het advies van het Economisch en Sociaal Comité 33
C. Het advies van het Europees Parlement 33
D. De aanneming door de Raad 34
E. Het Hof van Justitie 34
1.4.1.2 Het voorstel voor een Zesde Richtlijn van de Europese Commissie 35
A. De verwijzing door de Raad 36
B. Het advies van het Economisch en Sociaal Comité 37
C. Het advies van het Europees Parlement 37
D. Het gewijzigde voorstel voor een Zesde Richtlijn van de Europese Commissie 37
E. De aanneming door de Raad 38
1.4.1.3 Een vergelijking van de Tweede en de Zesde Richtlijn 38
1.4.1.4 De werking van het btw-stelsel in de lidstaten 39
A. Het eerste verslag van de Europese Commissie 39
B. Het tweede verslag van de Europese Commissie 41
C. Het Gerecht van Eerste Aanleg 42
1.5 Conclusie 42
Hoofdstuk 2 De nood aan btw-eenheid, in het bijzonder in België 44
2.1 Inleiding 44
2.2 Neutraliteit 44
2.2.1 Het neutraliteitsbeginsel is relatief 44
2.2.2 Het neutraliteitsbeginsel is specifiek 46
2.3 Neutraliteit doorbroken 47
2.3.1 Aftrekbeperkingen 47
2.3.2 Eigenlijke vrijstellingen 50
2.3.3 Financiële lasten 51
2.3.4 Administratieve lasten 52
2.4 Het (on)nut van btw-eenheid 54
2.4.1 Impact op ondernemingsgroepen 54
2.4.1.1 Aftrekbeperkingen en eigenlijke vrijstellingen 55
2.4.1.2 Financiële en administratieve lasten 58
2.4.1.3 Competitiviteit 59
2.4.2 Impact op de overheid 60
2.4.2.1 Hoofdelijke aansprakelijkheid 60
2.4.2.2 Kunstmatige opsplitsingen 61
2.4.2.3 Administratieve lasten 61
2.4.2.4 Misbruik 61
2.4.3 Haalbaarheid 61
2.5 Conclusie 62
Hoofdstuk 3 Btw-eenheid in de btw-richtlijn 64
3.1 Inleiding 64
3.2 Rechtskader 64
3.2.1 Regelgeving 64
3.2.2 Vormgeving 64
3.3 Facultatieve bepaling voor de lidstaten 65
3.4 Na raadpleging van het btw-comité 67
3.5 Personen 68
3.5.1 Belastingplicht 68
3.5.2 Rechtspersoonlijkheid 70
3.6 Binnen het grondgebied van een lidstaat gevestigd zijn 71
3.6.1 Standpunten lidstaten 72
3.6.1.1 Voormalig Italiaans standpunt 72
3.6.1.2 Huidig meerderheidsstandpunt 72
3.6.1.3 Huidig minderheidsstandpunt 73
3.6.1.4 Belang in strijd tegen channeling 74
A. Het fenomeen channeling 74
B. Afnemer van de dienst 76
C. Het arrest FCE 77
3.6.2 Eigen standpunt 79
3.6.2.1 Begripsbepaling 80
3.6.2.2 De toetsing van het secundair gemeenschapsrecht aan het primair gemeenschapsrecht 82
3.6.2.3 Beperking van de vrijheid van vestiging 82
3.6.2.4 Rechtvaardigingsgronden 83
A. Concurrentievervalsing 84
B. Dwingende redenen van algemeen belang 86
3.6.2.5 Proportionaliteit 89
3.6.2.6 Nationale beperking kan, territoriale niet 92
3.7 Juridisch gezien zelfstandig zijn 94
3.8 Financieel, economisch en organisatorisch nauw met elkaar verbonden zijn 94
3.8.1 Uniforme interpretatie overeenkomstig het communautair recht 95
3.8.2 De ratio legis van de consolidatierichtlijn 97
3.8.3 De verticale ondernemingsgroep 98
3.8.3.1 Controle 99
3.8.3.2 Moeder- en dochteronderneming 99
3.8.3.3 Exclusieve en gezamenlijke controle 100
3.8.3.4 Het begrip controle aangevuld door vermoedens 100
A. Controle in rechte 100
B. Controle in feite 104
3.8.4 De horizontale ondernemingsgroep 106
3.8.5 Uniforme interpretatie overeenkomstig de communautaire consolidatiewetgeving 107
3.9 Ontduiking, ontwijking en misbruik 107
3.9.1 (On)eigenlijke gebruikmaking van btw-eenheid 108
3.9.2 Verhouding begrippen 108
3.9.3 Misbruik 109
3.10 Conclusie 111
Deel II Btw-eenheid in EU-lidstaten, andere dan België 113
Hoofdstuk 4 Nederlandse “fiscale eenheid” 114
4.1 Inleiding 114
4.2 Historiek 114
4.3 Rechtskader 115
4.4 Toepassingsgebied 116
4.4.1 Personeel toepassingsgebied 117
4.4.1.1 Groep natuurlijke personen 117
4.4.1.2 Groep natuurlijke personen en lichamen 118
4.4.1.3 Directeur-grootaandeelhouders 119
4.4.1.4 Holdings 122
4.4.1.5 Publiekrechtelijke lichamen 124
4.4.1.6 Quasi-ondernemers 125
4.4.1.7 Stichtingen en verenigingen 126
4.4.1.8 Coöperaties 126
4.4.1.9 Europese rechtspersonen 126
4.4.2 Territoriaal toepassingsgebied 127
4.4.3 Materieel toepassingsgebied 129
4.5 Toepassingsvoorwaarden 130
4.5.1 Financiële verwevenheid 130
4.5.2 Organisatorische verwevenheid 132
4.5.3 Economische verwevenheid 133
4.5.3.1 Externe prestaties 134
4.5.3.2 Interne prestaties 136
4.5.4 Grensoverschrijdende verwevenheid 137
4.6 Procedure 139
4.6.1 Vorming 139
4.6.2 Wijziging 142
4.6.3 Beëindiging 142
4.7 Gevolgen 143
4.7.1 Rechten en plichten 143
4.7.2 Aftrek en herziening 144
4.7.2.1 Aftrek 144
4.7.2.2 Herziening 145
4.7.3 Hoofdelijke aansprakelijkheid 147
4.7.4 Ontwijking 149
4.7.4.1 Vaste inrichting 150
4.7.4.2 Verhuurconstructies 151
4.7.4.3 Herzieningsconstructies 153
4.7.5 Administratieve verplichtingen 154
4.7.5.1 Btw-(identificatie)nummer 154
4.7.5.2 Facturering 154
4.7.5.3 Aangifte omzetbelasting 154
4.7.5.4 Opgave intracommunautaire leveringen 155
4.7.5.5 Opgave intracommunautaire verwervingen 155
4.7.5.6 Verleggingsregeling bij invoer 155
4.7.5.7 Vermindering en teruggaaf 155
4.7.5.8 Tenaamstelling (naheffings)aanslagen 156
4.7.6 Diversen 156
4.7.6.1 Bijzondere regelingen 156
A. Landbouwregeling 157
B. Margeregeling 157
4.7.6.2 Onroerend goed 157
4.7.6.3 Splitsing en fusie 159
4.8 Btw-comité 159
4.8.1 Tweede Richtlijn 159
4.8.2 Zesde Richtlijn 160
4.9 Conclusie 160
Hoofdstuk 5 Britse “VAT grouping” 162
5.1 Inleiding 162
5.2 Historiek 162
5.3 Rechtskader 164
5.4 Toepassingsgebied 165
5.4.1 Personeel toepassingsgebied 165
5.4.2 Territoriaal toepassingsgebied 166
5.4.3 Materieel toepassingsgebied 169
5.5 Toepassingsvoorwaarden 171
5.5.1 Controletest 172
5.5.2 Ontwijkingstesten 174
5.5.2.1 Geviseerde ondernemingen 174
5.5.2.2 Voordelenvoorwaarde 176
5.5.2.3 Geconsolideerde rekeningenvoorwaarde 178
5.5.3 Exclusiviteitsvoorwaarde 180
5.6 Procedure 181
5.6.1 Verzoekschrift 181
5.6.2 Inwerkingtreding 182
5.6.3 Retroactieve inwerkingtreding 184
5.6.4 Belangen van de schatkist 184
5.6.5 Vrijwillige uittreding 187
5.6.6 Gedwongen uittreding 188
5.7 Gevolgen 189
5.7.1 Rechten en plichten 189
5.7.2 Aftrek en herziening 191
5.7.2.1 Aftrek 191
5.7.2.2 Herziening 193
A. Algemene herzieningsregels 193
B. Bijzondere herzieningsregels 193
5.7.3 Hoofdelijke aansprakelijkheid 194
5.7.4 Ontwijking 195
5.7.4.1 Nationale ontwijking 195
A. Entry and exit schemes 195
B. Thorn Materials Supply, BUPA Purchasing en BUPA Hospitals 196
C. Anti-ontwijkingsbepalingen 200
I. Voorwaarden 200
II. Beperkingen 203
III. Vorm 205
IV. Wijze 206
V. Termijn 206
VI. Aanslag 207
VII. Rechtszekerheid 208
VIII. Wisselwerking met andere bepalingen 208
5.7.4.2 Internationale ontwijking 209
A. Draagwijdte 210
B. Gevolgen 211
C. Overdracht van geheel of gedeelte van algemeenheid van goederen 212
5.7.4.3 Openbaarmaking van btw-ontwijkingsconstructies 212
5.7.5 Administratieve verplichtingen 214
5.7.5.1 Registratie 214
5.7.5.2 Facturering 214
5.7.5.3 Aangifte 214
5.7.5.4 (Terug)betaling 215
5.7.5.5 Boekhouding 216
5.7.5.6 Dubieuze debiteuren 216
5.7.5.7 Aanslag 216
5.7.6 Diversen 217
5.7.6.1 Reisbureaus 217
5.7.6.2 Verkopen op afstand 218
5.7.6.3 Overdracht van terreinen en gebouwen 218
5.7.6.4 Overdracht geheel of gedeelte van algemeenheid van goederen 219
A. Overdracht van een bedrijfsactiviteit 219
B. Anti-ontwijkingsmaatregel 220
5.7.6.5 Brandstof voor autovoertuigen 222
5.8 Conclusie 222
Hoofdstuk 6 Btw-eenheid in andere EU-lidstaten 225
6.1 Inleiding 225
6.2 Toepassingsgebied 225
6.2.1 Personeel toepassingsgebied 225
6.2.2 Territoriaal toepassingsgebied 228
6.2.3 Materieel toepassingsgebied 230
6.3 Toepassingsvoorwaarden 232
6.4 Procedure 236
6.5 Gevolgen 238
6.5.1 Misbruik 238
6.5.2 Administratieve verplichtingen 239
6.6 Btw-eenheid of btw-consolidatie? 241
6.7 Conclusie 242
Deel III Btw-eenheid in België 244
Hoofdstuk 7 Belgische “btw-eenheid” 245
7.1 Inleiding 245
7.2 Alternatieven 246
7.2.1 Inleiding 246
7.2.2 De kostendelende vereniging 246
7.2.2.1 Rechtskader 246
7.2.2.2 Ratio legis 247
7.2.2.3 Begripsbepaling 249
7.2.2.4 De kostendelende vereniging is afgescheiden van haar leden 250
A. Toepassingsgebied 250
I. Groeperingen 250
II. Groeperingen die minstens een afzonderlijke entiteit vormen 252
B. Materiële toepassingsvoorwaarden 253
I. 1e voorwaarde: de aard van de verrichte diensten 253
a) Enkel diensten 253
b) Diensten in het rechtstreeks belang van de leden 254
II. 2e voorwaarde: de hoedanigheid van de leden 255
a) Principe 255
b) 1e verzachting: leden die bijkomstig belastbare handelingen verrichten 256
c) Verhouding belastbare en niet-belastbare handelingen 256
d) 2e verzachting: rechtszekerheid 258
III. 3e voorwaarde: de werkzaamheid van de leden 258
IV. 4e voorwaarde: de vergoeding voor de verrichte diensten 259
a) Principe 259
b) Recht op aftrek bij leden die bijkomstig belastbare handelingen stellen 260
V. 5e voorwaarde: de afwezigheid van concurrentievervalsing 261
C. Formele toepassingsvoorwaarden 263
D. De kostendelende vereniging in intracommunautair perspectief 264
E. De kostendelende vereniging: reële of artificiële vrijstelling? 265
F. De kostendelende vereniging en de btw-eenheid in vergelijkend perspectief 266
7.2.2.5 De kostendelende vereniging is niet afgescheiden van haar leden 267
A. Toepassingsgebied 267
B. Handelingen verricht ten bate van de onverdeeldheid 267
C. Betrekkingen tussen de deelnemers 268
D. De onverdeeldheid is geen zelfstandige groepering 269
7.2.2.6 Twee soorten kostendelende verengingen 269
7.2.3 De tijdelijke handelsvennootschap 270
7.2.3.1 Rechtskader 270
7.2.3.2 Begripsbepaling 270
7.2.3.3 De btw-belastingplicht van de tijdelijke handelsvennootschap 271
7.2.3.4 De btw-behandeling van de niet-belastingplichtige tijdelijke handelsvennootschap 272
A. Geen aanvraag 272
B. Handelingen gesteld door de tijdelijke handelsvennootschap aan derden 272
I. De vennoten treden samen op 272
II. Een vennoot treedt alleen op, een zaakvoerder treedt op 273
C. Handelingen gesteld aan de tijdelijke handelsvennootschap 274
D. Cijfervoorbeeld 274
7.2.3.5 De btw-behandeling van de belastingplichtige tijdelijke handelsvennootschap 275
A. Aanvraag 275
B. Handelingen gesteld door de tijdelijke handelsvennootschap aan derden 275
C. Handelingen gesteld door de vennoten voor de tijdelijke handelsvennootschap aan derden 276
D. Handelingen gesteld aan de tijdelijke handelsvennootschap 276
E. Cijfervoorbeeld 277
7.2.3.6 De tijdelijke handelsvennootschap en de btw-eenheid in vergelijkend perspectief 278
7.3 Historiek 279
7.3.1 Een Belgisch wetsontwerp in 1992 279
7.3.1.1 Het wetsontwerp 279
7.3.1.2 Het advies van de Raad van State 280
7.3.1.3 De bespreking in de Commissie voor de Financiën van de Kamer 280
7.3.1.4 De bespreking in de Plenaire Vergadering van de Kamer 282
7.3.1.5 De bespreking in de Commissie voor de Financiën van de Senaat 282
7.3.1.6 De bespreking in de Plenaire Vergadering van de Senaat 282
7.3.1.7 De wet 282
7.3.1.8 Een parlementaire vraag en antwoord 283
7.3.1.9 De federale beleidsverklaring 283
7.4 Rechtskader 284
7.4.1 Regelgeving 284
7.4.2 Vormgeving 285
7.5 Terminologie 286
7.6 Toepassingsgebied 286
7.6.1 Personeel toepassingsgebied 286
7.6.2 Territoriaal toepassingsgebied 287
7.6.3 Materieel toepassingsgebied 289
7.7 Toepassingsvoorwaarden 293
7.7.1 Verbondenheidsvoorwaarden 294
7.7.1.1 Financiële verbondenheid 295
A. Controleverhouding 295
I. Controle in rechte 296
II. Controle in feite 297
III. Invloed van betekenis 298
IV. Centrale leiding 298
V. Afwezigheid deelneming 299
B. Deelnemingsverhouding 299
C. Verschilpunten 300
D. Andere personen dan rechtspersonen met een in aandelen vertegenwoordigd kapitaal 301
7.7.1.2 Organisatorische verbondenheid 301
7.7.1.3 Economische verbondenheid 302
7.7.2 50%-regel 302
7.7.3 Exclusiviteitsvoorwaarde 306
7.8 Procedure 307
7.8.1 Aanvang en toetreding 307
7.8.2 Stopzetting en uittreding 311
7.8.3 Inwerkingtreding 312
7.8.4 Wijzigingen 312
7.9 Gevolgen 313
7.9.1 Rechten en plichten 313
7.9.2 Aftrek en teruggaaf 314
7.9.2.1 Aftrek 314
A. Algemeen verhoudingsgetal 316
B. Werkelijk gebruik 317
7.9.2.2 Teruggaaf 319
7.9.3 Herziening en onttrekking 320
7.9.3.1 Herziening bedrijfsmiddelen 320
A. Algemene herzieningsregels 321
B. Specifieke herzieningsregels 321
C. Compensatiemaatregel 324
7.9.3.2 Herziening niet-bedrijfsmiddelen 326
7.9.3.3 Onttrekking 326
7.9.4 Grensoverschrijdende handelingen 328
7.9.4.1 Invoer/uitvoer 329
7.9.4.2 Intracommunautaire verwervingen/leveringen 330
7.9.4.3 Handelingen verricht buiten het Belgisch grondgebied 334
7.9.5 Voldoening 335
7.9.5.1 Attractiebeginsel 335
7.9.5.2 Hoofdelijke aansprakelijkheid 336
7.9.6 Misbruik en ontwijking 337
7.9.6.1 Algemene misbruikbepaling 337
7.9.6.2 Bijzondere ontwijkingsbepaling 338
7.9.7 Administratieve verplichtingen 341
7.9.7.1 Identificatie 342
7.9.7.2 Facturering 344
7.9.7.3 Boekhouding en registers 345
7.9.7.4 Aangiften 346
7.9.7.5 Lijsten 347
7.9.7.6 Intrastat 348
7.9.7.7 Vergunningen 349
A. Verlegging van heffing bij invoer 349
B. Maandelijkse teruggaaf van belastingkredieten 351
7.9.7.8 Controle 351
7.9.8 Diversen 352
7.9.8.1 Kleine ondernemingen en landbouwondernemingen 352
7.9.8.2 Reisbureaus 352
7.9.8.3 Nieuw gebouw 353
7.9.8.4 Algemeenheid van goederen of bedrijfsafdeling 354
7.9.8.5 Betalings- en ontvangstverrichtingen 355
7.9.8.6 Impact op andere wetgeving 355
A. Inkomstenbelastingen 355
B. Collectief arbeidsrecht 356
7.10 Btw-comité 358
7.11 Conclusie 358
Deel IV Voorstellen voor de toekomst. Besluit 361
Hoofdstuk 8 Een nationale btw-eenheid binnen het huidig communautair rechtskader: een leidraad 362
8.1 Inleiding 362
8.2 Systeemkeuze: verplicht of optioneel 362
8.3 Toepassingsgebied 364
8.3.1 Personeel toepassingsgebied 364
8.3.2 Territoriaal toepassingsgebied 365
8.3.3 Materieel toepassingsgebied 366
8.4 Toepassingsvoorwaarden 366
8.5 Procedure 368
8.6 Gevolgen 369
8.6.1 Rechten en plichten 369
8.6.2 Belastingplichtigen 369
8.6.3 Belastbare handelingen 370
8.6.4 Belastbaar feit en verschuldigdheid van de belasting 370
8.6.5 Eigenlijke vrijstellingen 371
8.6.6 Aftrek en herziening 372
8.6.7 Administratieve verplichtingen 372
8.6.8 Hoofdelijke aansprakelijkheid 373
8.6.9 Bijzondere regelingen 374
8.6.10 Ontwijking 374
8.6.10.1 Anti-ontwijkingsbepalingen 375
8.6.10.2 Channeling 375
8.7 Diversen 377
8.7.1 Btw-comité 377
8.7.2 Inwerkingtreding 377
8.8 Conclusie 377
Epiloog Een geharmoniseerde btw-eenheid binnen een nieuw communautair rechtskader: een ontwerptekst 379
9.1 Inleiding 379
9.2 Communautaire acties 379
9.2.1 Laattijdige poging tot harmonisatie via btw-comité 380
9.2.2 Onsuccesvolle oproep tot harmonisatie via wetswijziging 381
9.3 Ontwerptekst: uitgangspunten 382
9.3.1 Behoud keuzemogelijkheid 383
9.3.2 Nationale beperking en geharmoniseerd aftrekrecht 383
9.3.3 Jaarrekeningrechtelijk groepsbegrip 384
9.3.4 Uniforme aanpak in strijd tegen channeling 384
9.3.5 Aanpassing VIES 385
9.4 Conclusie 385
Bijlagen 390
Bijlage 1: Frankrijk als bakermat van het btw-stelsel 391
Bijlage 2: Britse btw-regelgeving voor Britse btw-eenheid 392
Bijlage 3: Toepassingsgebied en -voorwaarden voor Britse btw-eenheid 407
Bijlage 4: Alternatieven voor Belgische btw-eenheid 408
Bijlage 5: Belgische btw-regelgeving voor Belgische btw-eenheid 409
Bronnen 452
Wetgeving 453
Rechtspraak 472
Rechtsleer 484
URI: 
Publication status: published
KU Leuven publication type: TH
Appears in Collections:Centre for a Common Law of Europe (-)
Research Unit Economic Law - miscellaneous
Administrative and Support Services, Faculty of Law

Files in This Item:
File Description Status SizeFormat
vyncke.pdf Published 3070KbAdobe PDFView/Open

 


All items in Lirias are protected by copyright, with all rights reserved.