ITEM METADATA RECORD
Title: Verzet en verzoening. Vredehandel tijdens de Nederlandse Opstand (1564-1598)
Other Titles: Rebellion and Reconciliation. Peacemaking during the Dutch Revolt (1564-1598)
Authors: Soen, Violet
Issue Date: 10-Oct-2008
Abstract: In de voorbije decennia vormden Noord-Ierse of Israëlisch-Palestijnse vredesonderhandelingen een vast item in het wereldnieuws. Aangeknoopte vredesgesprekken, voorzichtige openingen of ondertekende verdragen zorg(d)en telkens voor hoog gespannen verwachtingen en wilde speculaties over vrede. In het beste geval leiden vredesonderhandelingen tot een wapenstilstand of zelfs een verzoening, zoals intussen in Noord-Ierland. Andere keren, in het Midden-Oosten bijvoorbeeld, brengen ze meer geweld met zich mee (Höglund 2008).Dat was in de zestiende eeuw niet anders. Toen waren onze gewesten, de Zeventien Provinciën, het schouwtoneel van een bloedige burgeroorlog, terwijl tegelijkertijd moeizame vredesonderhandelingen werden gevoerd. Sommige vredesonderhandelingen leidden tot een gedeeltelijke verzoening, maar de meeste vredesonderhandelingen faalden. De Nederlandse Opstand leidde uiteindelijk tot de opbouw van een nieuwe staat, de Republiek van de Verenigde Nederlanden, die met de Vrede van Münster van 1648 door de Spaanse monarchie werd erkend.Historici verwaarloosden (te) lang de veelvoudige verdeeldheid en de talrijke vredesgesprekken van de Nederlandse Opstand. Zij namen het conflict als de noodlottige maar noodzakelijke voorwaarde voor de zeventiende-eeuwse Republiek en haar Gouden Eeuw. Dat conflict ontstond door de Grote en Kleine Traditie van Opstand in de Lage Landen (Blockmans 1988, Boone en Prak 1995, voor Vlaanderen Dumolyn en Haemers 2006). Het succes van de nieuwe staat wordt op zijn beurt verklaard door de klassieke parameters van staatsvorming: de Republiek was voortvarend door de professionalisering van haar leger, de inzet van geweld en de opbouw van een systeem van publieke financiën (resp. Swart 2006, Adriaenssen 2007 en Tracy 2008).Door de klemtoon enerzijds van verzet naar verzoening te verschuiven, en anderzijds van de Republiek naar de Habsburgse Nederlanden, herziet dit proefschrift deze grote verhaallijnen. De analyse richt zich immers op de ‘Grote en Kleine Traditie van Pacificatie’ en de daaraan inherente ‘paradox’ van repressie en pacificatie. Daardoor biedt dit proefschrift niet alleen een nieuwe visie op de Nederlandse Opstand zelf, maar ook op vroegmoderne staatsvorming en de onderhandelingspositie van machtselites als de adel.
Table of Contents: PROLOGOS
HOOFDSTUK I. DE VERZOENING VAN RENNENBERG.
HET GESLACHT LALAING-HOOGSTRATEN, HET GEWEST GRONINGEN EN DE NEDERLANDSE OPSTAND (1579-1581) 1
Stereotiepen 8
Staatsvorming 12
Patronage 22
Particularisme 26

HOOFDSTUK II. PACIFICATIE EN RECONCILIATIE TIJDENS DE OPSTAND.
ENKELE HISTORIOGRAFISCHE EN METHODOLOGISCHE KANTTEKENINGEN 35
Erasmianisme? 40
Gestaakte verzoening 47
Vrede-makers 51
Bronnen in context 55

PARADOI
HOOFDSTUK III. DE GOEDE MAAR BEDACHTZAME KONING.
DE XVII PROVINCIËN IN DE SAMENGESTELDE MONARCHIE (1555-1598) 65
De samengestelde monarchie 68
El rey católico 74
Het harmonische hof ? 78
Het papieren hof 85

HOOFDSTUK IV. UN PRINCE OU PRINCESSE DE SON SANG AYANT LES PARTS & QUALITEZ REQUIES A CHARGE SI PRINCIPALE
DE QUEESTE NAAR DE GESCHIKTE LANDVOOGD (1559-1598) 93
Dynastie 95
Factiestrijd 104
Qualitéz 114
Household government 118
HOOFDSTUK V. LE DEVOIR DE REVOLTE ET DE RECONCILIATION. REPERTOIRES VAN VERZET EN VERZOENING (14DE-16DE EEUW) 123
De Grote en Kleine Traditie van Opstand 125
De paradox van pacificatie 133
Bakermat van de burgerlijke revolutie 137
Orthodoxie 143


EPEISODIA

HOOFDSTUK VI. TUSSEN TRENTE EN GEWETENSVRIJHEID.
GRAAF LAMORAAL VAN EGMOND OP VREDESMISSIE (1564-1568) 155
Mécontents 158
Missie 166
Religieconferentie 174
Cavalier(s) seul(s) 179

HOOFDSTUK VII. DE EED AAN HET GULDEN VLIES. HORN EN MONTIGNY, HET EINDE VAN MONTMORENCY-NEVELE (1565-1570) 189
Moderatie 191
Zending van Montigny en Bergen 201
Lettres d’asseurance 206
Eed aan de koning 213

HOOFDSTUK VIII. LOYALE OPPOSITIE EN KEIZERLIJKE DIPLOMATIE.
BERLAYMONT EN NOIRCARMES, ALVA’S FAVORIETE FLAMENCOS? (1567-1574) 219
De komst van de koning 222
Clementia austriaca 232
Een betwiste Nieuwe Orde 237
Medicina Caeli 242

HOOFDSTUK IX. DE WARE REMEDIES VOOR VERZOENING.
DE HALFBROERS AARSCHOT EN HAVRE AAN ZET (1573-1577) 251
De Staten-Generaal van de XV loyale provincies 252
Bredase vredehandel 261
Havré’s vredesmissie 267
Vrede van Aarschot 273

HOOFDSTUK X.DE GROTE EN KLEINE TRADITIE VAN PACIFICATIE.
SELLES, LA MOTTE EN VERZOENINGEN IN DE SCHADUW VAN DE ATRECHTSE EN KEULSE VREDEHANDEL (1578-1581)
Selles’ vredesmissie 288
Domino-effect in Artesië 295
De Tweede Stand van de Staten van Henegouwen 304
Limieten 315

HOOFDSTUK XI. CONFERENCES ET TRAICTEZ DE RECONCILIATION 321
VERZOENING VAN STEDEN (1582-1589) 321
Stedenbedwinger 324
Clementia Principis 332
Privileges en vrijheden 337
Tridentijns katholicisme 341

HOOFDSTUK XII. LES REMEDES CONVENABLES AU REDRESSEMENT DU PAYS
VARIATIES OP HETZELFDE THEMA (1590-1598) 349
Keizerlijke bemiddeling (bis) 350
Lamoraal van Egmond junior 357
Aarschot en Havré (bis)… en Solre 362
De harten winnen 371

EXODOS
XIII. DE GOEDE WANT VERGEVINGSGEZINDE KONING. 377
EEN NIEUWE KIJK OP DE CLEMENTIA PRINCIPIS. 377

EPILOOG
XIV. VERZET, VERZOENING EN VREDEHANDEL TIJDENS DE NEDERLANDSE OPSTAND (1564-1598) 385


BIJLAGEN I
1. Verwantschapstabel landvoogden in de Nederlanden I
2. Het nageslacht van Filips II II
3. Patrilineaire stamboom van Joost van Lalaing III
4. De graven van Hoogstraten IV
5. Rennenbergs familie aan moederszijde V
6. De halfbroers Aarschot en Havré VI
7. Het nageslacht van Lamoraal van Egmond VI
8. Het einde van Montmorency-Nevele VIII
9. Sainte-Aldegonde IX
10. Tisnacq X
11. Het nageslacht van Karel van Berlaymont X
Publication status: published
KU Leuven publication type: TH
Appears in Collections:Early Modern History (15th-18th Centuries), Leuven

Files in This Item:
File Description Status SizeFormat
Proefschrift SOEN.pdf Published 4615KbAdobe PDFView/Open Request a copy

These files are only available to some KU Leuven Association staff members

 




All items in Lirias are protected by copyright, with all rights reserved.