ITEM METADATA RECORD
Title: "Als Kongo op de schoolbank wil": pedagogische realiteit in een koloniale context. Een onderzoek naar onderwijspraktijken in het lager onderwijs in Belgisch Congo (1925-1960).
Other Titles: A case study of pedagogical mentality and reality in the Belgian Congo (1908-1960): the Missionaries of the Sacred Heart in the Mbandaka region
Authors: Briffaerts, Jan
Issue Date: 13-Jan-2005
Table of Contents: INHOUDSTAFEL


INLEIDING 1

Verloop van het onderzoek 3
Doelstellingen en haalbaarheid 5
Structuur van het proefschrift 11

DEEL I - CONTEXTEN 15

HOOFDSTUK 1 - De Onderwijsorganisatie in Belgisch Congo (1908-1958) 17

1. Eerste periode: opstarten van het onderwijs 18

1.1. Het uitgangspunt: de Staat wikt, de missie beschikt 18
1.2. Begin van overheidsbemoeienis 21
1.2.1. De Commissie Franck 21
1.2.2. Edouard De Jonghe en zijn invloed 22
1.2.3. Antecedenten 26
1.3. Het onderwijsprogramma van 1929 31
1.4. Toepassing en gevolgen: kwantitatieve ontwikkeling van het onderwijs 36

2. Verdere ontwikkeling van het onderwijsssysteem 37

2.1. De dertiger jaren 37
2.1.1. De protestantse dreiging … 39
2.1.2. … eigenlijk een buitenlandse dreiging 40
2.1.3. De laïcisering 41
2.2. De hervorming van het programma van 1938 42
2.2.1. De hervorming 42
2.2.2. Reacties 46
2.3. Verdere politieke ontwikkelingen 49
2.4. Het nieuwe programma van 1948 52
2.4.1. De hervorming 53
2.4.2. Het onderwijsaanbod 54
2.4.3. Receptie van het programma 57
2.5. Verdere ontwikkeling van het programma na 1948 59
2.5.1. Het Plan Décennal 59
2.5.2. Het programma van 1952 60
2.5.3. Buisseret 66
2.6. Kwantitatieve gegevens over het onderwijs na de Tweede Wereldoorlog 68
2.6.1. Bronnen 68
2.6.2. Tendensen 68
2.6.3. Na de onafhankelijkheid 70

HOOFDSTUK 2 - De missionarissen en Belgisch Congo:
voorbereiding, ideeën en denkbeelden van de missionarissen 71

1. De bredere maatschappelijke context als invloedsfactor 75

1.1. Promotie van de kolonie en de missie-activiteit in het Belgisch onderwijs 75
1.1.1. De overheid en de promotie van de kolonie op school 75
1.1.2. De kerk en de promotie van de missie op school 76
1.2. Belgisch Congo in de schoolboeken 78
1.2.1. Beeldvorming in schoolboeken 78
1.2.2. Het beeld van Belgisch Congo 79
1.3. Waar kwam de missionaire roeping vandaan ? 82

2. Specifieke opleidingen voor missionarissen 85

2.1. Algemeen 85
2.1.1. Naar een centrale opleiding ? 85
2.1.2. Opleiding in eigen huis 90
2.2. De opleiding van de MSC 91
2.2.1. Filosofische en theologische vorming 91
2.2.2. De missieclub 96
Omkadering 98
Activiteiten 99

3. Het wereldbeeld van de toekomstige MSC 101

3.1. Marktpositie van het katholieke geloof 101
3.1.1. Katholieken en protestanten 101
3.1.2. Katholieken en de Islam 103
3.2. De rol van de missionaris 103
3.3. Het beeld van de Congolees 104
3.4. Koloniale verhoudingen: blank en zwart 109
3.5. Koloniale verhoudingen: de missie en de overheid 112
3.6. Onderwijs en opvoeding 114

HOOFDSTUK 3 - Katholieke missionarissen in de Tshuapa-regio 121

1. De missionaire aanwezigheid 121

1.1. Hoe de Missionarissen van het Heilig Hart een vicariaat in Congo kregen 121
1.1.1. De Trappisten van Westmalle aan de Evenaar 121
1.1.2. Overname van het gebied door de MSC 128
1.2. De congregaties werkzaam in de regio 134
1.2.1. Les Filles de la Charité de St Vincent de Paul 134
1.2.2. De Dochters van Onze-Lieve-Vrouw van het Heilig Hart 136
1.2.3. De Broeders van de Christelijke Scholen 137
1.2.4. De Zusters van het Kostbaar Bloed 138
1.2.5. De Zusters van St Vincentius de Paul van Beveren-Waas 140

2. Kwantitatieve evolutie van het onderwijs in de regio 141

2.1. Algemeen 142
2.1.1. Tijdens het interbellum 142
2.1.2. Na de Tweede Wereldoorlog 144
2.2. Situatie per missiepost 147
2.2.1. Bamania (gesticht in 1895) 147
Interbellum 147
Na de Tweede Wereldoorlog 148
2.2.2. Coquilhatville (1902) 149
Vooroorlogse periode 149
Na de oorlog 149
2.2.3. Bokuma (gesticht in 1900, verplaatst in 1910) 151
2.2.4. Bokote (1905-1910) 153
2.2.5. Wafania (1917) 155
2.2.6. Boende (1925) 156
2.2.7. Mondombe (1925) 158
2.2.8. Flandria-Boteke (1926) 159
2.2.9. De andere missieposten 160

Slotbeschouwingen 162

DEEL II - REALITEITEN 165

HOOFDSTUK 4 - Het pedagogisch klimaat 169

1. Morele grondslag en levensvisie 169

2. Kinderen, aanwezigheid en controle 175

2.1. Aanwezigheid 175
2.2. In de brousse 178
2.3. Plattelandsvlucht 185

3. Verder studeren 185

3.1. Wie mag er naar Bamania? 185
3.2. Voorbeelden uit de praktijk 188

4. Positie van de moniteurs 190

4.1. Kolokote 191
4.2. Professionele status en loon 192
4.3. Appreciatie door de missionarissen 196

5. Mensbeeld van de missionaris 200

5.1. De Congolees 201
5.2. De vrouw 205

Synthese 211

HOOFDSTUK 5 - Het pedagogisch comfort 213

1. Uitzicht van het klaslokaal 213

2. Scholen bouwen 217

2.1. Opstartfase 217
2.2. Consolidatie 219
2.3. Functionele fase 227

3. Enkele concrete voorbeelden van centrale en rurale scholen 230

3.1. Flandria (Boteka) 230
3.1.1. Onderwijs voor Congolezen 230
3.1.2. Batswa-school 238
3.2. Bamania 244
3.2.1. Aanloop 244
3.2.2. De jaren 1940 249
3.2.3. De jaren 1950 252
3.2.4. Les champs scolaires 256
3.3. De rurale scholen 258

Synthese 261

HOOFDSTUK 6 - De leerstof 263

1. Wat stond er op het programma ? 263

1.1. De Brochure Jaune en het leerplan van 1922 265
1.1.1. Hoofdvakken 266
1.1.2. Andere vakken 268
1.1.3. Causeries 270
1.2. Positie van de meisjes 272
1.3. Het programma van 1948 273

2. Het programma in de praktijk 274

2.1. Inspecties 274
2.2. De leerstof in de schoolboekjes 282
2.2.1. Geschiedenis: Ngoi en de blanken 284
2.2.2. De leesboekjes van Hulstaert 287
Technisch 288
Pedagogisch-didactisch 289
Ideologisch 291

3. Pedagogische ideeën: een maat voor niets ? 292

3.1. Invloeden en medestanders 292
3.2. Botsende visies 297
3.2.1. Met de Broeders 297
3.2.2. Met de overheid 301
3.2.3. Met de Congolezen 303

Synthese 305

HOOFDSTUK 7 - Pedagogische praktijken 307

1. Discipline 308

1.1. Het schoolreglement: theorie … 308
1.2. … en praktijk ? 311
1.2.1. Orde en sanctionering 312
1.2.2. Aard van de straffen 314
1.3. ‘Trouble in paradise’ 317

2. Ritme 319

2.1. Ritmisch verloop van de schooldag 319
2.1.1. De dril van de leerlingen 319
2.1.2. De dagindeling 322
2.2. Het ritme van de les: herhaling 326

3. Overbrengen van de leerstof 330

3.1. Aanschouwelijkheid 330
3.2. Visueel materiaal 332

4. Inhoudelijk verloop van de les 335

4.1. Voorbeeldles 335
4.2. De moniteurs in actie 338
4.2.1. Onder het toeziend oog van Hulstaert 338
4.2.2. De verslagen van de jaren 1950 341
Over lager onderwijs 341
Op de normaalschool 344
Andere getuigen 347

Synthese 348

DEEL III - EFFECTEN 351

HOOFDSTUK 8 - De korte termijn: reacties 353

1. Effecten bij de kolonisatoren: aanzet tot een Afrikaanse pedagogische wetenschap? 353

2. Effecten bij de gekoloniseerden: de naald in de hooiberg 355

2.1. Op universitair niveau 355
2.2. In de media 357
2.3. Regionaal 358

3. De stem van de Congolees 360

3.1. Het universum van de évolué 360
3.2. Antoine Roger Bolamba: la voix du Congolais 364

4. La Voix du Congolais: de évolués aan het woord 368

4.1. Standpunten over maatschappij en onderwijs 368
4.1.1. Maatschappelijke en opvoedingsproblemen 369
4.1.2. De positie van de vrouw 372
4.1.3. Taalgebruik in het onderwijs 374
4.1.4. Niveau van het onderwijs 375
4.1.5. Dialoog over het onderwijs 377
4.2. Lokale bijdragen en inzichten 380
4.2.1. De toestand van de regio 380
4.2.2. De positionering van de évolués in de maatschappij 382
4.2.3. Vaststellingen en discussies over onderwijs 385

Slotbeschouwing 388

HOOFDSTUK 9 - De lange termijn: herinneringen 391

1. Een laatste stukje van de puzzel 391

1.1. Werken met herinneringen 392
1.2. Gesprekspartners 393

2. Naar school 396

2.1. De grote sprong voorwaarts 396
2.2. Motivatie 499

3. De onderlinge relaties op de missie 400

3.1. De verhouding tot de missionarissen door de ogen van de leerlingen 400
3.2. Het gezag en hoe ermee om te gaan 403
3.2.1. Gezag 403
3.2.2. Sancties 405
3.2.3. Verzet 406

4. Specifieke herinneringen aan de school en de schooltijd 408

4.1. De lessen op school 408
4.2. Religiositeit 410
4.3. Frans 412

5. De effecten op lange termijn: wat is er blijven hangen? 413

5.1. “Resentment”: de tekst van minister “Renquin” 415
5.2. Strategische leerlingen? 418
5.3. De geschiedenis volgens Boale 419
Slotbeschouwing 422

BIJ WIJZE VAN VERANTWOORDING EN BESLUIT 423

BIJLAGEN EN BIBLIOGRAFIE 431

Bijlagen 433
Literatuur 471
Bronnen 487

Compte-rendu 497
Summary 498
Publication status: published
KU Leuven publication type: TH
Appears in Collections:Institute for Anthropological Research in Africa
Education, Culture and Society

Files in This Item:
File Description Status SizeFormat
26.Summary.pdf Published 43KbAdobe PDFView/Open Request a copy
25.Compte rendu.pdf Published 63KbAdobe PDFView/Open Request a copy
24.BRONNEN.pdf Published 184KbAdobe PDFView/Open Request a copy
23.LITERATUUR.pdf Published 301KbAdobe PDFView/Open Request a copy
22.BIJLAGEN.pdf Published 5076KbAdobe PDFView/Open Request a copy
21. TITEL BIJLAGEN.pdf Published 41KbAdobe PDFView/Open Request a copy
20.BIJLAGEN EN BIBLIOGRAFIE.pdf Published 15KbAdobe PDFView/Open Request a copy
19.VERANTWOORDING EN BESLUIT.pdf Published 166KbAdobe PDFView/Open Request a copy
18.HOOFDSTUK 9 06.11.04.pdf Published 521KbAdobe PDFView/Open Request a copy
17.HOOFDSTUK 8 13.11.04.pdf Published 602KbAdobe PDFView/Open Request a copy
16.DEEL III 13.11.04.pdf Published 59KbAdobe PDFView/Open Request a copy
15.HOOFDSTUK 7 12.11.04.pdf Published 678KbAdobe PDFView/Open Request a copy
14.HOOFDSTUK 6 12.11.04.pdf Published 2675KbAdobe PDFView/Open Request a copy
13.HOOFDSTUK 5 12.11.04.pdf Published 33448KbAdobe PDFView/Open Request a copy
12.HOOFDSTUK 4 09.11.04.pdf Published 2369KbAdobe PDFView/Open Request a copy
11.DEEL II 12.11.04.pdf Published 116KbAdobe PDFView/Open Request a copy
10.HOOFDSTUK 3 08.11.04.pdf Published 19103KbAdobe PDFView/Open Request a copy
09.HOOFDSTUK 2 07.11.04.pdf Published 778KbAdobe PDFView/Open Request a copy
08.HOOFDSTUK 1 07.11.04.pdf Published 875KbAdobe PDFView/Open Request a copy
07.DEEL I 07.11.04.pdf Published 51KbAdobe PDFView/Open Request a copy
06.INLEIDING 07.11.04.pdf Published 263KbAdobe PDFView/Open Request a copy
05.INHOUDSTAFEL DOCTORAAT.pdf Published 96KbAdobe PDFView/Open Request a copy
04.ENKELE OPMERKINGEN VOORAF.pdf Published 60KbAdobe PDFView/Open Request a copy
03.EEN WOORD VOORAF.pdf Published 55KbAdobe PDFView/Open Request a copy
02.SAMENVATTING NL.pdf Published 73KbAdobe PDFView/Open Request a copy
01.TITELBLAD.pdf Published 1578KbAdobe PDFView/Open Request a copy

These files are only available to some KU Leuven Association staff members

 




All items in Lirias are protected by copyright, with all rights reserved.