ITEM METADATA RECORD
Title: La théologie byzantine en Sicile normande. Nil Doxapatres (XIIe s.),, Livre I, 1-163. Édition critique etintroduction.
Other Titles: Byzantine theology in Norman Sicily. Nellos Doxapatres (12th c.), , Book I, 1-163. Critical edition and introduction.
Authors: Neirynck, Stefaan; M0323799
Issue Date: 28-Jan-2015
Abstract: In gangbare overzichten van de theologie van de Griekse Kerk lijkt er vaak weinig aantrekkelijks of origineels meer gebeurd op theologisch vlaktussen de 9de en de 13de eeuw. Na het herfsttij van de patristiek met de verfijnde theologie van Maximus Confessor (7de eeuw), de synthese van Johannes van Damascus (8ste eeuw) en de crisis van het iconoclasme (8steen 9de eeuw) lijken de boeiendste tijden voorbij en begint voor de theologie de eerder onbekende Byzantijnse tijd, met hoogstens wat polemiek tussen oost en west over ‘spitsvondigheden’ als het filioque, en een snuifje mystiek met Symeon Neotheologos. Interessant lijkt het pas weer te worden in de 14de eeuw, wanneer de discussie over het hesychasme (palamisme) in alle hevigheid losbrandt, en de pogingen tot hereniging vanbeide Kerken en het contact met het thomisme, de polemiek tussen de Oosters en Westers christendom naar een ander niveau tillen.De wetenschappelijke arbeid van Nilus Doxapatres (Νεῖλος Δοξαπατρής) valt dus in een schijnbaar windstille periode. Met compilatoren-polemisten (‘panoplisten’) die nogal sterk aanleunden bij de keizerlijke macht, zoals Zigabenus en Camaterus, geniet de twaalfde-eeuwse Byzantijnse theologie ook een niet al te fraaie reputatie. De editie van (een deel) van Nilus’ omvangrijke De œconomia Dei kan een aanzet zijn tot een meer genuanceerd oordeel over het theologische bedrijf van die tijd. Magdalino bijvoorbeeld kon op overtuigende wijze voorbij de evidente bezwaren kijken en een boeiend beeld schetsen van het intellectuele leven onderkeizer Manuel Comnenus (1143-1180). Ook de recente uitgave van het werkvan Camaterus (A. Bucossi in CCSG) duidt op een hernieuwde interesse indit tijdsgewricht. De aandacht voor Nilus concentreerde zich tot nog toe vooral op de Notitia patriarchatuum uit 1142-43, een soort uitgebreid organigram van de kerkrechtelijke structuren dat evenzeer een politieke boodschap heeft voor de verhoudingen tussen Rome, Constantinopel en Normandisch Sicilië. Zijn veel omvangrijker De œconomia Dei, een zuiver theologisch werk over eerste en tweede Adam bekendmet een aanzienlijk aandeel citaten, bleef bij gebrek aan uitgave onbekend en onbemind, hoewel bepaalde fragmenten van de tekst toch gepubliceerd werden. Angelo Mai gaf het eerste hoofdstuk uit in 1853, Emmanuel Miller publiceerde een bepaald hoofdstuk dat de opbouw van het hele werk schetst, en in 1973 gaf Stefano Caruso enkele hoofdstukjes van het werk uit die het polemische, anti-Latijnse karakter van tekst en auteur moestenaantonen. In 1986-87 publiceerde diezelfde Caruso de basisgegevens overhandschriftelijke traditie, inhoud van het werk en auteur, maar de aangekondigde kritische editie verscheen niet. Daardoor berustten de enige omschrijvingen van De œconomia Dei, die het hadden over een ongeïnspireerde ‘summist’ of zelfs plagiator beschreven, op erg weinig tekstmateriaal.Doelstellingen van dit proefschriftHet zwaartepunt vormt ongetwijfeld de kritische editie van de eerste helft van boek I . Nazorgvuldige studie van de handschriften, met bijzondere aandacht voor bijv. accentuatie, moeten collatie en recensio codicum het door Caruso voorgestelde stemma al dan niet bevestigen. De citaten in de tekst moeten geïnventariseerd, met aandacht voor de traditie van de geciteerde bronnen en voor de functie van de citaten binnen de tekst van Nilus. Daarna kan, op basis van de tekst, gepoogd worden om de functie van het werk en de bedoelingen van Nilus beter te omschrijven en om het profiel vanNilus als theoloog verder te schetsen en waar mogelijk aan te vullen ofte nuanceren.OpbouwIn deel I worden de biografische gegevens over Doxapatres op een rijtje gezet (status quaestionis, aangevuld met elementen uit de tekst van De œconomia Dei) en wordt zijn De œconomia Dei voorgesteld: opbouw van de tekst, bronnen, korte inhoud voor de teksteditie, theologie en bedoelingen van Nilus. Deel II isde filologische inleiding op de editie: beschrijving van de handschriften, recensio codicum en opbouw van het stemma, ratio edendi met opmerkingen over spelling en grammatica van de tekst. Deel III is dekritische editie zelf (241 pp.), aangevuld met een index van de namen van geciteerde auteurs, en bijbelse en niet-bijbelse citaten.
Publication status: published
KU Leuven publication type: TH
Appears in Collections:Greek Studies, Leuven

Files in This Item:

There are no files associated with this item.

Request a copy

 




All items in Lirias are protected by copyright, with all rights reserved.