ITEM METADATA RECORD
Title: Maar hier gaat alles gewoon verder. Ethosaspecten in “De poorten van Damascus” van Lieve Joris
Authors: Van Belle, Hilde
Issue Date: Mar-2014
Conference: Achter de Verhalen edition:5 location:Brussel, België date:26-28 maart 2014
Abstract: Maar hier gaat alles gewoon verder.
Ethosaspecten in “De poorten van Damascus” van Lieve Joris.

In de conventionele vormen van het mediadiscours hanteert de verteller/journalist doorgaans een sterk ethos van betrouwbaarheid, neutraliteit en intellectuele integriteit. Strikte stijlvoorschriften die de objectiviteit onderstrepen moeten daarbij de illusie van transparante taal handhaven. De pseudo-onpartijdigheid waarmee de verteller zichzelf op de achtergrond houdt kan beschouwd worden als een noodzaak inherent aan het mediadiscours, maar ook als een strategie om ideologische factoren te verhullen. De journalist zit gewrongen in een dubbele terughoudendheid veroorzaakt door een ‘nécessité de transmettre une information non biaisée et l’impossibilité de dire sans orienter’ (Amossy 2010). Bovendien is de rol van ‘la presse dite d’information’ niet beperkt tot zoiets als het bewaken van de democratie: de journalist wil ook nog een aantrekkelijk verhaal presenteren (Amossy 2010).
Sommige journalisten kiezen er radicaal voor om af te wijken van de vertrouwde vormen van rapporteren. Door hun afwijkende stijl doorbreken ze de illusie van transparante taal en leggen ze de kloof tussen taal en realiteit bloot. Omdat dergelijke vormen van stijlexperiment veeleer gereserveerd zijn voor het domein van de literatuur, ontstaat nu een nieuwe paradox: wie van de conventionele journalistieke stijl wil afstappen en literaire elementen wil inschakelen, introduceert daarmee onvermijdelijk een suggestie van fictie en verbeelding, en moet de werkelijkheidsillusie op een andere manier weten op te roepen.
De poorten van Damascus (1993) beschrijft het maandenlange verblijf van journaliste Lieve Joris bij een Damasceense vriendin. Dit werk situeert zich op de scheidingslijn tussen journalistiek en literatuur, een positie die de laatste decennia wel meer in de schijnwerpers komt te staan. Het verslag/verhaal wordt gepresenteerd door een zeer aanwezige, subjectieve ik-verteller, die voortdurend reacties formuleert op de gebeurtenissen en op de fatalistische en paranoïde houding van haar tegenspeelster.
Deze opvallende betrokkenheid en subjectiviteit vormen het uitgangspunt voor dit onderzoek naar de manieren waarop de verteller zich in dit verhaal manifesteert. Gaat het om een spanning tussen de verteller/journalist enerzijds en als verteller/schrijver anderzijds? Dan is het de vraag hoe de spanning tussen deze twee verschijningsvormen gelezen kan worden, bijvoorbeeld als een kritiek op journalistieke en/of literaire geplogenheden, of als een pleidooi voor het minimaliseren of juist accentueren van de scheidingslijn. Het is echter ook mogelijk dat de spanning tussen het journalistieke en het literaire vertellen zich helemaal niet voordoet, en dat de verteller zich in een halsstarrige ontkenning van het onderscheid profileert.
De theoretische invalshoek voor deze studie wordt gevormd door het werk van Ruth Amossy. Haar retorisch perspectief maakt het mogelijk om zowel literaire als niet-literaire tekstaspecten in het onderzoek te betrekken. Bovendien heeft Amossy ook aandacht voor de wisselwerking tussen discursieve en extra-discursieve aspecten van een tekst. Vooral haar visie op ethos als een manier om de dynamiek van teksten op te sporen lijkt in dit onderzoek een relevant uitgangspunt.
De werking van ethos in De poorten van Damascus moet ten slotte ook verbonden worden met andere relevante aspecten zoals de verhouding tussen de ik-verteller en de andere personages, de manier waarop de ruimte en (de exotische, dreigende) setting daar een rol in spelen, en de spanningsopbouw van het verhaal.

Bibliografie
Amossy, Ruth (1999). L’ethos au carrefour des disciplines: rhétorique, pragmatique, sociologie des champs. In: Amossy, Ruth (ed.) Images de soi dans le discours. La construction de l’ethos. Lausanne: Delachaux et Niestlé, pp. 127-154
Amossy, Ruth (2010). La présentation de soi : ethos et identité verbale. Paris: PUF
Joris, Lieve (1993). De poorten van Damascus. Amsterdam: Meulenhof
Publication status: published
KU Leuven publication type: IMa
Appears in Collections:Faculty of Arts, Campus Sint-Andries Antwerp
Faculty of Arts - miscellaneous

Files in This Item:

There are no files associated with this item.

 


All items in Lirias are protected by copyright, with all rights reserved.