ITEM METADATA RECORD
Title: Naar een nieuwe onderwijsvrede. De onderhandelingen tussen kardinaal Van Roey en de Duitse bezetter over de toekomst van het vrij katholiek onderwijs, 1942-1943
Authors: Van Ruyskensvelde, Sarah # ×
Issue Date: Nov-2010
Series Title: Belgisch Tijdschrift voor Nieuwste Geschiedenis vol:40 issue:4 pages:603-643
Abstract: Over de houding van de Belgische katholieke kerk tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn reeds enkele studies verschenen. In deze bestaande literatuur wordt echter voornamelijk het koele en statische karakter van de relaties tussen beide onderstreept en werd het onderwijsdebat niet specifiek behandeld. De contacten tussen de bezetter en het Belgische episcopaat met betrekking tot de onafhankelijkheid van het vrij katholiek onderwijsnet kunnen evenwel ook vanuit het standpunt van de onderhandeling worden bestudeerd.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het katholieke onderwijsmonopolie immers gecontesteerd door de Duitse bezetter, die grip trachtte te krijgen op de opvoeding van de jeugd. Van de andere kant, werd de bezetter geconfronteerd met het verbod door kardinaal Van Roey op het lidmaatschap van leerlingen, ouders en leerkrachten van Nieuwe Ordegezinde bewegingen. De onwil van de primaat vertegenwoordigers voor de Commissie voor de Herziening van de Schoolboeken aan te stellen, bestendigde het Duitsvijandige beeld dat de bezetter ten opzichte van katholieke scholen koesterde. In augustus 1942 ging het militaire bestuur in België over tot maatregelen om de oprichting en uitbreiding van het katholieke scholennet praktisch aan banden te leggen.
De katholieke schoolbesturen slaagden aanvankelijk behoorlijk in hun opzet de Duitse maatregelen te omzeilen. Maar door de verscherping van de verordening in november 1942, werd Mechelen gedwongen een andere positie tegenover de bezetter aan te nemen. Zeker toen een volledige herroeping van de restrictieve maatregelen niet mogelijk bleek, poogde de kardinaal en zijn rechterhand, kanunnik Van der Elst, de katholieke onderwijsbelangen te garanderen via onderhandelingen met de bezetter. Deze onderhandelingspolitiek werd in de eerste plaats bepaald door de oorlogsomstandigheden en hun concrete consequenties voor het onderwijs. De situatie in de scholen werd door de verordeningen van november 1942 immers steeds penibeler, waardoor het episcopaat om een snelle oplossing van dit probleem verzocht. Daarnaast vreesde de Kerk dat de afbouw van het katholieke onderwijsnet na de oorlog door de officiële overheid zou worden aangegrepen om het staatsonderwijs sterker te verankeren. Dit conflicteerde echter met het toekomstbeeld van het episcopaat zich na de oorlog op te werpen als de verdediger van de onderwijsvrijheid.
ISSN: 0035-0869
Publication status: published
KU Leuven publication type: IT
Appears in Collections:Education, Culture and Society
× corresponding author
# (joint) last author

Files in This Item:

There are no files associated with this item.

Request a copy

 




All items in Lirias are protected by copyright, with all rights reserved.

© Web of science