ITEM METADATA RECORD
Title: Efficiency, Justice & Care. Philosophical Reflections on Scarcity in Health Care
Other Titles: Efficiency, Justice & Care. Philosophical Reflections on Scarcity in Health Care.
Authors: Denier, Yvonne
Issue Date: 30-May-2005
Abstract: Uitgangspunt van dit doctoraatsonderzoek is de stelling dat het schaarst eprobleem in de gezondheidszorg verscherpt naar voren komt door de inter ne incompatibiliteit van drie parameters, nl. die van efficiëntie, recht vaardigheid en zorg. Men kan het vergelijken met het bord aan de deur va n een garage, waarop geschreven staat: “We bieden drie soorten diensten aan - goedkoop, snel en betrouwbaar. U kunt er telkens twee hebben, maar geen drie. Als het goedkoop en snel is, zal het niet betrouwbaar zijn. Als het goedkoop en betrouwbaar moet zijn, dan zal het niet snel zijn; e n als het snel en betrouwbaar moet zijn, dan is het niet goedkoop.” In het geval van gezondheidszorg zijn de rivaliserende waarden: sociale efficiëntie, verdelende rechtvaardigheid en omvattende kwaliteitszorg. O ok hier lijkt het dat we er telkens twee kunnen hebben, maar geen drie. Indien we omvattende kwaliteitszorg willen die sociaal efficiënt is, dan riskeren we op een systeem af te stevenen dat enkel toegankelijk is voo r de betaalkrachtigen. Dit gaat in tegen fundamentele eisen van rechtvaa rdigheid. Indien we echter gelijke toegang tot omvattende kwaliteitszorg willen bieden op basis van medische behoefte, dan lijkt het systeem nie t efficiënt want maatschappelijk onbetaalbaar te worden. En indien we ge lijke toegang tot zorg willen bieden op basis van behoefte terwijl we vo ldoen aan het criterium van sociale efficiëntie, dan riskeren we kwalite itsdaling in de zorg. Deze triadische incompatibiliteit heeft geleid tot de volgende onderzoek svraag: hoe kunnen we grenzen stellen aan de gezondheidszorg terwijl er toch een aanvaardbaar compromis tussen efficiëntie, rechtvaardigheid en zorg wordt gerealiseerd? Het uitgangspunt en de onderzoeksvraag worden d oorheen het proefschrift geleidelijk aan ontwikkeld en onderbouwd in dis cussie met enkele van de voornaamste hedendaagse rechtvaardigheidstheori eën. De eerste stap bestaat uit het onderzoeken van de verschillende deelaspe cten die het probleem constitueren. Dit is het doel van het eerste deel Just Health Care: Presuppositions & Objectives dat uit twee hoofds tukken bestaat. Hoofdstuk 1 Just Health Care: Core Issues biedt ee n voornamelijk descriptieve analyse van de typische kenmerken en problem en van de hedendaagse gezondheidszorg die in essentie neerkomen op een s panningsboog, nl. die van de relatie tussen het private en het publieke domein; de relatie tussen onze private bezorgdheid voor onze gezondheid en onze publieke bekommernis om rechtvaardigheid. Door haar descriptieve karakter, biedt het eerste hoofdstuk geen normatief kader waarbinnen we de volgende vragen zouden kunnen beantwoorden: “Wat is de meest adequat e maatschappelijke aanpak van de kernvragen en -problemen van de hedenda agse gezondheidszorg?” of “Wat moeten en kunnen we redelijke rwijze verwachten van het gezondheidszorgsysteem?” Deze vragen openen he t tweede hoofdstuk. In hoofdstuk 2 Scarcity, Finitude & the Normative Value of Health worden de verschillende wijzen waarop schaarste in gezondheidszorg kan w orden uitgedrukt en geïnterpreteerd (d.i. als een natuurlijke, ontologis che conditie, als een sociaal en antropologisch mechanisme, en als een e conomische vertaling van eindigheid) geanalyseerd. Er wordt ingegaan op de relatie tussen preferenties en behoeften (hoe kunnen we wilsonafhanke lijke basisbehoeften in gezondheidszorg onderscheiden van wensen en verl angens?). Verder ga ik in op de typisch moderne, Cartesiaanse attitude t en aanzien van de stijgende medisch-technologische ontwikkelingen in de gezondheidszorg, alsook op het specifieke karakter van authentieke zorg (veronderstelt deze laatste niet veeleer een logica van overvloed in pla ats van schaarste?). Tenslotte ga ik in op de vraag: hoe moeten we al de ze deelaspecten van gezondheidszorg interpreteren indien we een aanvaard baar compromis willen realiseren tussen efficiëntie, rechtvaardigheid en zorg? Doorheen de analyse van deze verschillende normatieve kwesties, v erdedig ik een hedendaagse herwaardering van het klassieke Socratische p erspectief. In deel 2 Distributive Justice & Health Care ga ik na hoe en in we lke mate we deze verschillende kwesties aangaande rechtvaardige gezondhe idszorg kunnen incorporeren in bestaande rechtvaardigheidstheorieën. In dit gedeelte wordt een analyse uitgevoerd van de functie en betekenis va n gezondheidszorg binnen drie hedendaagse theorieën van rechtvaardigheid : de Rawlsiaanse theorie van Norman Daniels (in hoofdstuk 3), de ‘capabi lities’ benadering van Martha Nussbaum (in hoofdstuk 4), en de ‘resource -egalitarian’ theorie van Ronald Dworkin (in hoofdstuk 5). De bovenverme lde triadische incompatibiliteit van efficiëntie, rechtvaardigheid en zo rg doorkruist deze hoofdstukken. De Rawlsiaanse theorie van Norman Daniels houdt sterk rekening met effic iëntie en rechtvaardigheid maar kan hierdoor de eis van omvattende kwali teitszorg niet vervullen - langetermijnzorg valt buiten het domein van d e rechtvaardigheid. De ‘capabilities’-benadering van Martha Nussbaum inc orporeert langetermijnzorg in de eis van rechtvaardigheid maar lijkt dit te doen in een context van overvloed in plaats van schaarste. Verwijzin gen naar kwesties van sociale efficiëntie ontbreken of worden negatief o nthaald. Tenslotte lijkt het ‘resource-egalitarian’ voorstel van Ronald Dworkin een mooie combinatie te realiseren van efficiëntie, rechtvaardig heid en zorg door het centraal stellen van de idee van persoonlijke vera ntwoordelijkheid. Niettemin moet men oppassen voor overbeklemtoning van het criterium van verantwoordelijkheid. Als reactie tegen de ‘luck-egali tarian’ interpretatie van het Dworkiniaans onderscheid tussen ambities e n talenten heeft recent onderzoek aangetoond dat eenzijdige rationaliser ing van gezondheidszorg op basis van het criterium van persoonlijke vera ntwoordelijkheid niet alleen praktisch onmogelijk is maar ook ingaat teg en fundamentele eisen van rechtvaardigheid. Bijgevolg keert de vraag ter ug: hoe kunnen we grenzen stellen aan de gezondheidszorg en tegelijk een aanvaarbare balans van efficiëntie, rechtvaardigheid en zorg realiseren ? In het derde deel Health Care & the Limits of Human Existence maak ik de slotsom op aan de hand van de volgende vraag: “Wat zijn de deside rata voor principes van rechtvaardige gezondheidszorg?” Hier breng ik de essentiële kwesties en posities samen in een normatief kader dat de cen trale kenmerken van rechtvaardige gezondheidszorg bevat. In het spoor va n Nussbaum functioneren deze kenmerken als ‘substantive benchmarks’ die een voldoende kritisch vermogen bezitten om het sociaal beleid te sturen . Ze voorzien een kritisch denkkader in het licht waarvan verschillende voorstellen aangaande grenzen en prioriteiten in de gezondheidszorg aanv aarbaar zijn of niet. Vervolgens stel ik een algemeen moreel perspectief voor in het licht waarvan deze desiderata het best te begrijpen zijn. D it perspectief vertolkt een Dworkiniaanse, kritische distantiëring van h et moderne, Cartesiaanse perspectief waarbinnen leven en gezondheid het allerhoogste goed zijn die ten alle koste en met alle middelen moeten wo rden bewaard en bevorderd.
Publication status: published
KU Leuven publication type: TH
Appears in Collections:Centre for Economics and Ethics, Leuven
Interfaculty Centre for Biomedial Ethics and Law
Centre for Ethics, Social and Political Philosophy

Files in This Item:

There are no files associated with this item.

Request a copy

 




All items in Lirias are protected by copyright, with all rights reserved.