ITEM METADATA RECORD
Title: Geloof als oerbesluit. Nadenken met Slavoj Zizek over behoren tot een particuliere traditie
Authors: Depoortere, Frederiek # ×
Issue Date: 2005
Series Title: Tijdschrift voor theologie vol:45 issue:3 pages:261-282
Abstract: Onze maatschappij wordt gekenmerkt door de mislukking van het ideaal van de Verlichting. We hebben geleerd dat het onmogelijk is om waarden, geloofsovertuigingen en zinstichtende verhalen rationeel te funderen. In deze bijdrage is die onmogelijkheid het uitgangspunt voor een reflectie over het statuut van het toebehoren aan een welbepaalde traditie. De vraag wordt gesteld hoe we nog kunnen kiezen voor een particuliere traditie als geen enkele traditie zich nog laat begronden. Deze bijdrage wil hierbij zowel postmodern relativisme als fundamentalistische geslotenheid bekritiseren. Deze beide houdingen worden namelijk gekenmerkt door een gebrek aan rationaliteit. Ze laten zich niet onderbreken door wat van buitenaf komt en impliceren dan ook een verlies van de geest van de Verlichting, namelijk die van kritische zin tegenover de eigen traditie.

Deze bijdrage wil duidelijk maken dat het weldegelijk mogelijk is om het Scylla van postmodern relativisme en het Charybdis van fundamentalistische geslotenheid te vermijden. Er wordt gezocht naar een model dat in staat stelt om zowel de verantwoordelijkheid voor de eigen traditie als haar particulariteit radicaal ernstig te nemen. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van het werk van Slavoj Žižek. Meer bepaald wordt de lezing die hij biedt van Hegels ‘logica van de reflectie’ in zijn ‘The Sublime Object of Ideology’ (1989) toegepast op de impasse in het historisch onderzoek naar Jezus, die in het kader van deze bijdrage dient als concretisering van de impasse tussen relativisme en fundamentalisme op het levensbeschouwelijke veld. Het onderzoek naar de historische Jezus resulteert namelijk in een onherleidbare veelheid aan Jezusbeelden. De impasse bestaat nu in, enerzijds, de nood aan criteria om de uiteenlopende Jezusbeelden te beoordelen en, anderzijds, het feit dat dergelijke criteria onmogelijk zijn. Met behulp van Žižek wordt die impasse in het historisch onderzoek naar Jezus verhelderd. Deze oefening stelt ons in staat om een nieuwe visie te ontwikkelen op universaliteit, namelijk in termen van een fundamentele onmogelijkheid.

In wat volgt wordt het toebehoren tot een welbepaalde traditie dan uitgewerkt in termen van ‘geworpenheid’ en ‘gedwongen keuze’. Op deze manier wordt een antwoord gegeven aan het relativisme. Daarna wordt echter duidelijk gemaakt hoe de breuk van de moderniteit in staat stelt om de kritische afstand tegenover de eigen traditie te denken. Zo wordt ook aan het fundamentalisme een antwoord gegeven. Om deze beide antwoorden samen te denken wordt de notie van het oerbesluit ingevoerd. Dit betekent dat de keuze voor een bepaalde traditie moet worden voorondersteld als een keuze die in het verleden gemaakt is.
Description: Onderzoekseenheid Dogmatische theologie.
ISSN: 0168-9959
VABB publication type: VABB-1
Publication status: published
KU Leuven publication type: IT
Appears in Collections:Research Unit Systematic Theology - miscellaneous
× corresponding author
# (joint) last author

Files in This Item:

There are no files associated with this item.

Request a copy

 




All items in Lirias are protected by copyright, with all rights reserved.